•«خلق»، كار خارجى نيست. چه بسا كسى در نهاد، بخشنده باشد، اما بخشش نداشته باشد؛ چرا كه مال ندارد و يا براى بخشندگى او، باز دارنده‏اى وجود دارد و چه بسا كسى بخيل باشد، ولى بر خلاف ميل و خلق خود، از روى ريا مالى را ببخشد.

•بنابراين، «خلق»، آن حالات و صفات پايدار نفسانى را در بر مى‏گيرد كه خاستگاه رفتار آدمى است.

اخلاق: حالات درونی انسان است که در کردار و رفتار تجلی می یابند.

علم‌ اخلاق

 

 

امروز در تعريف‌ علم‌ اخلاق تمام‌ توجه‌ به‌ رفتار بايسته‌ آدمي‌است‌.

ژكس‌ مي‌گويد:

علم‌ اخلاق ، عبارت‌ است‌ از تحقيق‌ در رفتار آدمي‌ بدان‌ گونه‌ كه‌ بايدباشد.

استاد مطهري‌ مي‌فرمايد:

علم‌ اخلاق عبارت‌ است‌ از علم‌ زيستن‌، يا علم‌ چگونه‌ بايد زيست‌.

ملاصدرا نيز در تعريف‌ علم‌ اخلاق به‌ دو جهت‌:

آگاهي‌ به‌ خوي‌ها وتوجه‌ به‌ رفتار پسنديده‌، اشاره‌ كرده‌ است‌.

تعاريفي كه از اخلاق شده است، دو مقوله دروني بودن و سروكار داشتن با ارزشها در اخلاق نهفته است.

 

اخلاق بيشتر امري اجتماعي است تا فردي و در واقع بستر مناسب اجتماعي است كه وابستگي و پاي بندي به ارزشي خاص را فراهم مي كند.

اخلاق اداري نقطه تلاقي علم اخلاق و سازمان است

انواع اخلاق :

 

1- اخلاق فطري و طبيعي :

صفات فطري ، غرايز و احساسات و استعدادهايي است كه در طبيعت انسان آفريده شده و اختيار و عمل در تحصيل آن هيچ‌گونه دخالتي ندارد. مانند حس خداجويي، كنجكاوي، عدالتخواهي و حبّ كمال و . . .

 

2- اخلاق اكتسابي و اختياري :

صفات اكتسابي آن گونه صفاتي را گويند كه در مقام عمل و اختيار به تدريج براي انسان حاصل مي‌شود. چنانچه از استعدادها و صفات خدا داده خوب بهره‌برداري نشود، صفات اكتسابي بد خواهد شد. در اين مرحله ، صفات و ملكات خوب را فضايل و مكارم اخلاق و صفات وملكات بد را رذايل اخلاق مي‌نامند.

 

اخلاق اكتسابي و اختياري است كه انسان مي‌تواند با توجه به تلاشهاي معنوي، آن را اصلاح كرده و بهبود بخشد.