از زوائد نورون محسوب می شود، معمولا بیش از یک عدد است، کوتاه و منشعب (بسیار بلند در نورونهای حسی، سلولهای پورکینژ در مخچه و سلولهای پیرامیدال در مغز)، دارای همه ارگانلها بجز دستگاه گلژی می باشد. به انشعابات ظریف و متعدد در انتها ختم می شود.
وظیفه: گیرنده اصلی نورون (انتقال تحریکات دریافتی سایر نورونها یا سلولهای حساس به پریکاریون)
آکسون:
زائده منفرد و بلند (گاهی با انشعابات جانبی)،
وظیفه: انتقال تحریک از پریکاریون به سایر نورونها یا سلولهای سایر بافتها
نام دیگر آن: رشته عصبی (میلین دار یا بدون میلین)
نکته: برخی سلولهای عصب فاقد آکسون می باشند. (آماکرین در چشم)
نکته: گاهی آکسون کوتاهتر از دندریت است (سلولهای پورکینژ مخچه، پیرامیدال کورتکس مخ)
آکسولما: غشای سیتوپلاسمی اطراف آکسون
آکسوپلاسم: سیتوپلاسم درون آکسون (فاقد اجسام نیسل)
غلاف میلین: غلاف لیپوپروتئینی است. بصورت لایه های متحدالمرکز، در اطراف اغلب آکسونها که حاصل پیچش غشای سیتوپلاسمی سلولهای شوان در اعصاب محیطی و سلولهای اولیگودندروسیت در اعصاب مرکزی می باشد.
نحوه تشکیل غلاف میلین:
نزدیک شدن سلولهای شوان یا اولیگودندروسیت به آکسون، در بر گرفتن آن بصورت نیم حلقوی، نزدیک شدن دو لبه نیم حلقه به هم، چسبیدن غشا و پیچش دور آکسون)
غلاف شوان (نورولما): لایه ظریف در سطح خارجی غلاف میلین متشکل از هسته و سیتوپلاسم سلول شوان
گره رانویه: نواحی فرو رفته در غلاف میلین، در حد فاصل دو سلول شوان
قطعه ابتدایی( Initial segment): ناحیه بدون میلین آکسون در حد فاصل پریکاریون و نقطه شروع غلاف میلین
رشته عصبی:
انواع (بر حسب حضور یا فقدان غلاف میلین):
1- میلین دار: قطور، انتقال سریع تحریک
2- بدون میلین: نازک، انتقال کند تحریک
انواع (بر اساس مسیرانتقال تحریک):
1- آوران Afferent(حسی): منتقل کننده تحریکات از محیط به CNS
2- وابران Efferent(حرکتی): منتقل کننده تحریکات از CNS به محیط
نکته: احاطه همه رشته های عصبی محیطی توسط غلاف شوان
اندونوریوم: بافت همبند ظریف احاطه کننده رشته عصبی در اعصاب محیطی
پری نوریوم: بافت همبند ضخیم احاطه کننده چندین رشته عصبی
اپی نوریوم: بافت همبند ضخیمتر احاطه کننده چندین دسته عصبی، ایجاد تنه عصبی (عصب)