دانلود مقاله دزيمتري با فرمت ورد ودر 32 صفحه قابل ویرایش

قسمتی از متن مقاله

دزيمتري

1ـ تعريف دز

2ـ هدف از دزيمتري

3ـ ويژگيهاي دزيمتر مناسب و روشها و مقررات دزيمتري

4ـ انواع دزيمترها

1ـ4 فيلم بج

2ـ4 TLD ترمولوميسنانس (گرماليان)

3ـ4 دزيمتر قلمي (جيبي)

4ـ4 دزيمتر نوترايران

تعاريف و مفاهيم دز:

آسيب حامل از تابش وابسته به ميزان انرژي جذب شده در بافت هدف مي‌باشد، بنابراين يكاهاي دزباشي برحسب انرژي جذب شده در يكاي جرم بيان مي‌شود.

يكاي جديد دز جذبي در دستگاه SI بصورت GY تعريف مي‌شود كه عبارتست از انرژي معادل يك ژول از پرتو، در يك كيلوگرم در ماده هدف. (J/kg)

يكاي قديمي دز جذبي راد بود كه عبارتست از انرژي جذب شده متناظر با انرژي 100 ارگ برگرم (erg/g100). راد مخفف Rad: Radiation Absorb dose مي‌باشد.

رابطه بين گري و راد بصورت روبرو مي‌باشد. 1Gy=100rad در دزيمتري انسان كميتهايي مثل دز معادل و دز موثر بسيار مورد توجه هستند دز معادل كميتي است كه اثرات بيولوژيكي ناشي از جذب پرتوها در بافت رامورد توجه مي‌دهد.

H_T=W_R×D

كه در اين رابطه D دز جذب شده از پرتو R در بافت هدف مي‌باشد و W_R ضريب وزني پرتو مي‌باشد كه در جدول زير مشخص مي‌باشد و H دز معادل بافت هدف مي‌باشد.

يكاي جديد (SI) از معادل سيورت Sv مي‌باشد كه از رابطه Gy×Sv=W_R بدست مي‌آيد و يكاي قديمي آن بصورت رم مي‌باشد

راد× W_R=رم.

اگر محيط شامل چند پرتو مختلف باشد مثلاً در محيطهايي كه نوترون داريم معمولاً گاما نيز وجود دارد پس رابطه دز معادل بافت بصورت زير درخواهد آمد.

دز موثر: همانطور كه مي‌دانيم بافت اندامهاي مختلف بدن مختلف است پس نياز به كميتي داريم كه علاوه بر اين كه نقش پرتوهاي مختلف را در بروز اثرات بيولوژيكي مدنظر قرار دهد، بلكه نقش پرتوگيري بافت‌هاي مختلف بدن را نيز درنظر بگيرد و دز موثر از رابطه محاسبه مي‌شود.

كه در آن H_T دز معادل بافت و W_T ضريب وزني بافت و H_E دز موثر بافت مي‌باشد. ضريب وزني بافت در جدول زير آورده شده است.

واحد دز موثر مانند دز معادل سيورت و رم مي‌باشد.

هدف از دزيمتري:

عملياتي را كه براي مشخص كردن ميزان پرتوگيري افراد انجام مي‌شود را، مونيتورينگ مي‌گويند. هدف از اجراي اين عمليات كنترل پرتوگري افراد به منظور رعايت اصل حد دز مي‌باشد. اين حدود مجاز توسط TCRP تعيين مي‌گردد.

كميسيون TCRP حد دز معادل تمام بدن را براي افراد جامعه برابر 5mSv در سال پيشنهاد مي‌كند. كميسيون TCRP هيچ توصيه خاصي براي حد دز جماعات نكرده است. در عوض تاكيد دارد كه هر مقداري كه انسان بصورت مصنوعي به دز جامعه اضافه مي‌كند بايد به خاطر سودمنديش قابل توجيه باشد و اينكه حد دز دريافتي افراد جامعه به دز معادل حاصل از تمام منابع مربوط مي شود. كميسيون TCRP هيچ دز خاصي را براي پرتوگيري پزشكي توصيه نكرده است، اما تاكيد كرده است كه فقط در صورت لزوم بايد پرتوگيري انجام شود.

بطور خلاصه حد دز دريافتي بصورت زير مشخص مي‌شود.

دز موثر سالانه مردم 20mSv مي‌باشد البته اين دز مي‌تواند به 50mSv افزايش يابد در صورتي كه ميانگين دز در 5 سال متوالي از 20mSv افزايش نيابد. دز موثر سالانه پرتوگيري جوانان بين 16 تا 18 سال mSv6 مي‌باشد. براي اجراي برنامه دزيمتري فردي براساس استاندارد محيط كار را به دو قسمت تقسيم مي‌كنند: محيط كنترل شده، محيطي كه كاركنان به طور مستقيم با منابع پرتو كار كنند و در شرايط كار عادي احتمال پرتوگيري مستقيم از دستگاههاي پرتوساز وجود داشته باشد. در اين محيط كليه برنامه‌هاي مونيتورينگ براي افراد اجباري مي‌باشد. ناحيه تحت نظارت به محيطي اطلاق مي‌شود كه خارج از ناحيه كنترل شده قرار دارد و در اين ناحيه كاركنان با منابع پرتو كار نمي‌كنند ولي پرتوگيري آنها اثر نقص فني دستگاهها و يا كوتاهي در نكات حفاظ‌گزاري و غيره امكان‌پذير است. براي كنترل پرتوگيري در اين ناحيه، اندازه‌گيري اطراف نواحي كنترل شده به لحاظ شدت پرتو يا انتشار مواد پرتوزا ضروري مي‌باشد. بايد توجه داشت كه پرتوگيري هيچ يك از افراد ناحيه تحت نظارت از مقادير داده شده در استانداردهاي حفاظت در برابر اشعه تجاوز نكند، ولي اجراي برنامه‌هاي مونيتورينگ در اين ناحيه ضروري نيست.

ويژگيهاي دزيمتر مناسب و روشها و مقررات دزيمتري

يك دزيمتر ايده‌آل بايد كم حجم و سبك باشد تا فردي كه از آن استفاده مي‌كند راحتي آنرا حمل كند البته تهيه آن براي همه كاربران امكان‌پذير باشد. امكان ثبت مشخصات كاربر در روي دزيمتر موجود باشد. براي ميدان‌هاي اشعه از حد زمينه محيط تا حد دزهاي كشنده قابل استفاده باشد. براي انواع پرتوهاي يونساز كه اثرات پرتوگيري دارند قابل استفاده باشد. مقدار خوانده شده بعنوان يك مدرك قابل استناد باشد. شرايط محيطي نظير رطوبت گرما، گازهاي شيميايي، ضربه، حركت، فشار و غيره تأثير محسوس روي نتيجه آن نداشته باشد. در صورت لزوم كاربر بتواند در هنگام كار با اشعه از نتيجه پرتوگيري باخبر شود و با دقت قابل قبولي دز معادل را نشان دهد.

روشهاي دزيمتري فردي به سه قسمت تقسيم مي‌شود: 1ـ اگر پرتوگير خارجي باشد يعني ـ منبع پرتو در خارج از بدن قرار داشته باشد. كاربر بايد با نصب يك يا چند دزيمتر در محل مناسب روي لباس، پرتوگيري هنگام كار را ثبت كند و به كمك ضرايب تصحيح معادل دز دريافتي محاسبه شود.