دانلود مقاله موز  با فرمت ورد ودر 18 صفحه قابل ویرایش

قسمتی از متن مقاله

موز یکی از قدیمی ترین گیاهان کشت شده در دنیا بوده و احتمالاً از یک گونه وحشی مشتق شده است. در واقع موز یک گیاه شبه درخت است که می تواند به ارتفاع 9 متر هم برسد. درکتاب های طب سنتی با نام های «موز» و «طلح» آمده است. انواع آن را به انگلیسی Banana و Plantain گویند. گیاه آن از خانواده Musaceae می باشد.

مشخصات

گیاه موز از گیاهان چند ساله علفی بزرگ است که شبیه درختچه می باشد، ولی ساقه های آن علفی است. برگ های آن بزرگ و گاهی تا 2 متر می رسد که قسمت تحتانی آنها لوله شده و داخل یکدیگر پیچیده و تشکیل یک نوع ساقه کلفت را می دهند که در حقیقت دنباله تحتانی برگ های آن به هم پیچیده است. عرض برگ ها، 30 تا 50 سانتی متر می باشد و رنگ آنها سبز روشن است. برگ ها به طور گروهی درانتهای تنه برگی گیاه، چتر می زنند وگل آذین گیاه از بین برگ ها ظاهر می شود و میوه آن به شکل خوشه فشرده متشکل از دهها موز در می آید.گلهای آن مجتمع و بصورت سنبله است میوه آن ابتدا سبز و بعد از رسیدن برنگ زرد در می آید .ترتیب باردهی آن به این نحو است که پس از هر باردهی برگ ها و ساقه از بین می روند و از قسمت زیرزمینی گیاه یک ساقه دیگری متشکل از برگ ها خارج می شود که آن هم پس از میوه دادن به نوبه خود از بین رفته، جای خود را به ساقه دیگری می دهد.

گياه شناسي موز

موز گياه علفي تك لپه اي است و از خانوادهmusace مي باشد .

دو گونه موز وجود دارد كه عبارتند از 1- musa acuminata 2- musa balbisiana و بيشتر ارقام موز هيبريداز اين گونه ها به شمار مي آيند .

مو زگياه سريع الرشدي است و شامل يك شبه ساقه كاذب كه بوسيله گروهي از لايه هاي متحد المركز محكمي از غلاف برگي شكل مي گيرد و يك ريزوم زيرزميني و يك سيستم ريشه اي فيبري دارد . يك گياه كامل mat ناميده مي شود و شبه ساقه شامل تنه اصلي كه برگها و گل و ساقه ميوه دهنده را در بر مي گيرد .

ريزوم :

ريزوم يك ساقه زير زميني با تعداد زيادي مرستیم كه شبه ساقه و ساقه گل دهنده و ريشه هاي فيبري را بوجود مي آورد .

غلاف و برگها

برگهاي موز شامل ساختمان لوله مانند بلندي كه نيام مي نامند و يك دمبرگ محكم و پهنك پهني مي باشد . تعداد زيادي از نيام ها در كنار هم قرار مي گيرند و يك شبه ساقه را تشكيل مي دهند و يك شبه ساقه ممكن است در طول زمان زندگي اش بيشتر از 40 برگ داشته باشد آخرين برگي كه روي ساقه هوايي ظاهر مي شود خيلي كوچك و به شكل براكته يا برگچه مي باشد كه نقش آن حفاظت خوشه موز از عوامل جوي مانند تابش شديد آفتاب و يا باران هاي شديد مي باشد .

ريشه

تعداد زيادي ريشه فيبري حدود 200 تا 500 عدد از ريزوم بوجود مي آيند و اگر خاك داراي زهكش مناسب و حاصلخيز و عميق باشد ريشه ها 5/1 متر عمودي و 6/4 متر افقي گسترش پيدا مي كند .

گل و ميوه

گل آذين موز در مركز شبه ساقه 15-10 ماه بعد از كاشتن ظاهر مي شود در اين مدت 32 تا 26 برگ توليد مي كند . عمل گلدهي موز shooting ناميده مي شود .

گلها به صورت مار پيچي در طول محور گل آذين در گروههاي 10 تا 20 تايي ظاهر مي شوند كه بوسيله براكته هاي گوشتي سبز متمايل به ارغواني پوشيده شده است كه در جريان رشد و توسعه گلدهي ، پوشش آن ها مي ريزند . اولين گلهايي كه ظاهر مي شوند گلهاي ماده مي باشند و در ارقام خوردني تخمدانها سريعاً بوسيله عمل بارتنوكارپي (بدون گرده افشاني ) در رديف هاي مشخصي كه دست ناميده مي شود رشد مي كنند .

اگر چه بيشتر ارقام موز توليد ميوه بدون بذر مي كنند ولي تعدادي از ارقام مي توانند توليد بذر نمايند گلهاي انتهايي در خوشه گل ، گلهاي نر مي باشند و شبه ساقه موز فقط يكبار گل آذين مي دهد و پس از تشكيل ميوه و برداشت آن ساقه كاذب بريده مي شود .

زمان گلدهي تا برداشت ميوه بستگي به درجه حرارت ، نوع رقم ، رطوبت ، خاك و روشهاي كاشت دارد وبين 80 تا 180 روز طول مي كشد. به هر يك از ميوه های موز يك انگشت مي گويند كه در دستجات 12 عددي روي دست خوشه تشكيل مي شوند معمولاً هر خوشه داراي 150 عدد ميوه است .

تاريخچه و پراكنش موز در جهان

موز يكي از قديمي ترين گياهاني است موطن اصلي آن بدرستي روشن نيست ولي حكاكي هايي از درخت موز بر روي سنگها و غارهاي هندوستان يافت شده است .

باستان شناسان موطن اصلي آن را جنوب شرقي آسيا مي دانند اين گياه از دو راه در ساير ممالك دنيا منتشر شده است يكي از راه جنوب شرقي آسيا به جزاير اقيانوسيه تا مجمع الجزاير هاوائي ، ژاپن و جنوب چين رفته است و ديگري از سمت غرب به كشورهاي آفر يقايي و از آنجا به سواحل شرقي آمريكاي مركزي و مجمع الجزاير آنتيل و آمريكاي جنوبي رسيده است .

قدمت موز به بيش از 3000 سال مي رسد و مورخين معتقدند كه بشر از زمانهاي ماقبل تاريخ اين گياه را مي شناختند و از ميوه آن استفاده مي كردند .

موز يكي از بهترين ميوه هاي گرمسيري است كه در سطح گسترده اي در جهان كشت شده و داراي تجارت جهاني وسيع مي باشد . كل توليد جهاني موز در سال 1993 حدود 5224200 تن بوده است .

پيشرفته ترين مالك توليد كننده موز هند ، مالزي ، اندونزي ، جامائيكا ، كنگو ، اكوادور ، كنيا و اوگاندا مي باشد .

موز از چهار هزار سال قبل در هندوستان کشت می شده است .

در سال 1482 پرتغالی ها موز را در سواحل گینه پیدا کردند و به جزائر قناری بردند و سپس بوسیله میسیونر مذهبی اسپانیولی به نواحی حاره آمریکا برده شد و اکنون موز در تمام مناطق گرمسیر دنیا کشت می شود .موز را هنگامیکه هنوز سبز است از درخت می چینند و به مناطق مختلف می فرستند و در آنجا بوسیله گرما دادن آنرا می رسانند .موز انواع مختلف دارد یک نوع آن بسیار درشت و نوعی از آن هم خیلی ریز است که مزه شیرینی دارد در کشورهای استوایی معمولا موز را می پزند و همراه با برنج و لوبیا می خورند در کشورهای آمریکای لاتین موز را ورقه ورقه کرده و در آفتاب خشک می کنندهنگامیکه موز انتخاب می کنید باید پوست آن زرد و سفت و روی آن لکه های سیاه وجود داشته باشد و این نشانه موز رسیده است . موز نارس بدلیل داشتن نشاسته زیاد هضم اش سنگین است .

ارقام موز

تعداد زيادي ارقام موز وجود دارد كه والدينشان acuminata musa و balbisiana musa مي باشند كه ارقام موز دييلوئيد ، تري پلوئيد و تترا پلوئيد و هيبريد بين acuminata musa و balbisiana musaمي باشند .

acuminata . m و balbisiana . mبه ترتيب با A و B نشان مي دهند و آنها با قرار گيري يكي يا تعداد بيشتري از كروموز مها در كنار هم طبقه بندي مي شوند كه سطح پلوئيدي مي نامند براي مثال AB يك دپيلوئيد و AAB تري پلوئيد و AABB تترا پلوئيد مي باشد ارقام تري پلوئيد رايج ترين ارقام هستند و ارقام ديپلوئيد كمتر استفاده مي شود و تتراپلوئيد مصرفش رايج نيست .

موز داراي كلونهاي مختلفي است كه به زير گروههاي متفاوتي تقسيم بندي شده اند تقريباً تمام ارقام صادراتي دنيا در حال حاضر در زير گروه كاونديش قرار دارند . معمولاً گروه كاونديش AAA مقاوم به بيماري پاناما و حساس به سيگاتوكا مي باشد و اين گروه داراي ارقام مختلفي است كه بين آنها 5 رقم دوارف كاونديش ، والري ، ويليامز ، گراندناين و كاونديش چيني يكي از بهترين ارقام تجاري دنيا هستند كه در اكثر كشورهاي توليد كننده موز كشت مي شوند .

فاكتورهاي محيطي

درجه حرارت

- درجه حرارت بين15 تا 38 درجه سانتي گراد در بسياري از مناطق توليد موز وجود دارد.

- گلدهي موز در شرايط گرم و داغ صورت مي گيرد براي رشد ساقه گل دهنده بهترين درجه حرارت28-26درجه سانتي گراد مي باشد و رشد ميوه در 30-29 درجه سانتي گراد صورت مي گيرد . رشد گياه موز در درجه حرارت زير 16 د رجه سانتي گراد كم مي شود و در درجه حرارت 10 درجه سانتي گراد متوقف مي شود .