دانلود مقاله زهر زنبور عسل با فرمت ورد ودر 13 صفحه قابل ویرایش

قسمتی از متن مقاله

زهر زنبور عسل مايعي است تلخ مزه به رنگ روشن داراي وزن مخصوص(1313/1 )بوي خاص و واكنش اسيدي ، در مجاورت هوا به سرعت خشك ميشود .

زهر زنبور مايعي است به رنگ روشن شفاف با بوي مخصوص و با مزه اي تلخ که خاصيت اسيدي داشته و حدود 88درصد آن را آب تشکيل مي دهد.

زهر زنبور عسل آبگونه ای شفاف با بوی مشخص عسل مزه ای تلخ، گس می باشد.

از هر كلنی زنبور عسل یك گرم زهر خالص خشك شده به دست می آید و هر یك هزار زنبور قادر به تولید ٥٠ میلی گرم سم می باشند.

زهر زنبور عسل، مايعي است شفاف كه داراي بوي تند مشابه عسل و طعم آن بسار تلخ است. به آساني در آب و اسيد حل شده ولي در الكل حل نمي‌شود. زهر خشك‌ به رنگ زرد كم‌رنگ بوده و در مجاورت هوا سريع خشك مي‌شود. زهر زنبور عسل در برابر حرارت مقاوم بوده به طوري كه مي‌توان آن را به مدت ده روز تا 100 درجه سانتيگراد حرارت داد بدون آن كه تغيير محسوسي در خواص آن پديد آيد، البته مواد فرار آن طي جمع‌آوري و خشك شدن از بين مي‌رود.

در میان بسیاری از انواع حشرات، فقط تعداد خیلی محدودی از آنها توانایی دفاع از خود را توسط نیش و تزریق زهر دارند. تمام حشراتی که قادر به نیش زدن هستند جزو راسته بالغشائیان (Hymenoptera) محسوب می شوند که مورچه ها، زنبورهای معمولی و زنبور عسل را در بر دارد. عقیده بر آن است که نیش زدن از دستگاه تخم گذاری اجداد گونه های بالغشائیان شکل گرفته و فقط ماده های آنها می توانند نیش بزنند. نیش آنها در انتهای شکم و یا نزدیک آن قرار دارد. بنابراین، دردی که از نیش زدن زنبور عسل وارد شود، دفاع از کلنی خودش است که توسط گاز گرفتن ایجاد نمی شود بلکه به علت نیش زدن پدید می آید.

حشرات متعدد سمی دیگری وجود دارند که زهر ترشح می کنند و معمولاً بدن خود را با آن می پوشانند، زخم ها را به وجود می آورند و آن را در زخم تزریق می کنند یا آن را از طریق قسمت های دهان یا نیش زدن اعمال می کنند. در بعضی موارد زهر برای دفاع کردن فردی یا در مورد حشرات اجتماعی، برای دفاع از کلنی مورد استفاده قرار می گیرد. اما زهر در کشتن طعمه (مثل بعضی زنبورها یا عنکبوت ها) یا جهت از حرکت انداختن و حفاظت کردن طعمه (برای خودشان یا بچه های در حال رشد خود) نیز بکار می رود.

زهر زنبور عسل به وسیله دو غده ی دستگاه نیش زنبورهای کارگر تولید می شود. تولید آن طی دو هفته اول عمر کارگر بالغ تکامل یافته و هنگامیکه زنبور کارگر به دفاع از کندو و چرا مشغول می گردد به حداکثر می رسد. همچنانکه زنبور پیرتر می شود، میزان زهر کم می گردد. تولید زهر زنبور ملکه در مواقع اضطراری حداکثر است و علت آن این است که باید برای مقابله فوری با ملکه های دیگر بکار برد. وقتی که زنبوری نیش می زند، معمولاً همه 15/0 تا3/0 میلی گرم زهر ذخیره در کیسه زهر را تزریق نمی کند. وقتی که حیوانی باپوست سفت، مثل انسان را نیش می زند، نیش و همه دستگاه آن از جمله کیسه زهر، عضلات و مرکز عصبی خود را از دست خواهد داد . معهذا این اعصاب و عضلات زهر تزریقی را برای مدتی یا تا خالی شدن کیسه زهر نگه می دارد.

از دست رفتن چنین بخش بزرگی از بدن، سبب مرگ زنبور می گردد. متوسط مصرف کشنده برای یک انسان بالغ 8/2 میلی گرم زهر به ازای هر کیلو گرم وزن بدن است، بدین معنی که شخصی با وزن 60 کیلو گرم با تزریق 168 میلی گرم زهر زنبور 50٪ شانس زنده ماندن را دارد. به فرض اینکه هر زنبور همه زهر خود را تزریق کند و 3/0 میلی گرم زهر در هر نیش زدن وجود داشته باشد، نیش نمی تواند برای چنین شخصی کشنده باشد.

برای یک بچه به وزن 10 کیلوگرم، کمتر از 90 نیش می تواند کشنده باشد. بنابراین رفع سریع نیش ها مهم است. معهذا، اکثر مرگ های انسان از یک یا چند نیش زنبور به سبب عکس العمل حساسیت، سکته قلبی یا خفگی حاصله از ورم کردن اطراف گردن و دهان نتیجه می شود. معهذا مصرف زهر زنبور در دزهای کم می تواند مزیتی در مداوای تعداد زیادی از دردها باشد. این ارزش درمانی زهر زنبور نزد بسیاری از تمدنهای قدیم شناخته شده بود. امروزه فقط مصارف آن در داروهای انسانی و دامپزشکی رایج است.

زهر زنبور عسل و زهر مار از یک خانواده بوده و دارای ترکیبات شیمیایی بسیار نزدیک به یکدیگرند.

یک انسان عادی با خوردن 20 نیش در آن واحد می میرد.افرادی هم وجود دارند که نسبت به زهر زنبور حساسیت از خود نشان داده و حتی فقط با یک نیش می میرند. زنبور دار ها که بدنشان به تدریج در مقابل سم زنبور مصونیت پیدا نموده است اغلب می توانند 100 عدد یا بیشتر نیش زنبور را در آن واحد تحمل نموده و ناراحت نشوند گو اینکه اثر زهر زنبور عسل در بدن زنبور دار به علت مصونیت پیدا کردن تدریجی خنثی می گردد ولی درد نیش خوردن هیچگاه از بین نرفته یا حتی تخفیف هم پیدا نمی کند فقط این تفاوت وجود دارد که زنبور دار 5 دقیقه پس از نیش خوردن دیگر حس درد نمی کند و حال آنکه یک نا آشنا 24 و حتی 48 ساعت پس از نیش خوردن هم می تواند هنوز درد داشته باشد. اسب و قاطر و الاغ و گاو در مقابل نیش زنبور خیلی حساس تر از انسانند به طوری که با 6 نیش معمولا تلف می گردند.

مقدار زهر در داخل كيسه ی زهر بين 15/ . تا 3/ . ميلي گرم است . متوسط دوز كشنده ی LD50 براي انسان،8/2 ميلي گرم به ازای هر كيلو گرم وزن بدن است.

خصوصيات شيميايي

زهر زنبورعسل از نظر شيميايي بسيار پيچيده و از ترکيب 18 ماده فعال از جمله آنزيم هاي مختلف، پپتيدها، آمين ها و مواد فرار تشکيل شده است.

ترکیبات اصلی زهر زنبور عسل

زهر زنبور تركيب بسيار پيچيده اي دارد و دست كم هشت نوع پروتئين در آن شناسايي شده است

مشخص شده است تركيبات زهر رنبور عسل مناطق مختلف و نسبت به فصل هاي مختلف با هم فرق مي كند .

آ نزيم ها: فسفو ليپازA2-هيا لورونيداز-اسيد فسفا تاز

پپتيد ها: آپا مين -مليتين- پپتيد MCD -سكا پين -تر تيا پين-آدو لاپين

آ مين هاي بيو ژنيك: هيستا مين - دوپا مين -نوراپي نفرين – لكوترين

تجزيه شيميايي زهر زنبور عسل نشان مي‌دهد كه در آن اسيد فرميك، اسيد كلريدريك، اسيد ارتوفسفريك، هيستامين كولين تريپتوفن و گوگرد به وفور يافت مي‌شود.

خاكستر اين ماده سرشار از مواد ازته، چربي‌هاي فرار، مس و كلسيم مي‌باشد.

مطالعات زیادی در زمینه ترکیب زهر زنبور عسل بوجود آمده است. شناسائی اساسی ترکیبات، جداسازی آنها و بررسی اثرات داروئی آن در دهه های 50 و 60 انجام گرفته است. خلاصه جامع از مطالعات ریخت شناسی دستگاه زهر، جمع آوری زهر، اثرات داروئی آن و حساسیت ها نسبت به زهر زنبور عسل و مورچه ها به عمل آمده است. 88% زهر، آب است. مقادیر گلوکز، فروکتوز و فسفولیپید زهر همانند خون زنبور است . حداقل 18 ترکیب فعال از لحاظ داروئی در آن شناخته شده است، از جمله آنزیمهای مختلف، پپتیدها و آمینها.

زنبورهای عسل فرمون هائی ترشح می کنند که فعالیت آنها را کنترل می نماید . بیشتر این فرمون ها با پیام رسان های شیمیائی در زهر زنبور عسل ترشح می شوند . این فرمون ها هنگام نیش زدن پستانداران زمانی که زنبور به طرف شکار حمله ور می شود و یا زمانی که زنبور در خطر است آزاد می گردند .

مهمترین فرمونهائی که در زهر زنبور عسل وجود دارند عبارتند از :

خواص فیزیکی

مایعی شفاف , دارای بویی تیز همانند عسل و طعم بسیار تند و قابلیت انحلال بالا درآب و اسید و عدم انحلال در الکل , و چگالی برابر با 1313/1 و PH آن تقریبا برابر با 2/5 بوده و در درجه حرارت معمولی 70% از وزن خود را از دست می دهد. و میزان خاکستر آن27 /3% می باشد.خواص زهر زنبور عسل در اثر گرم کردن آن در HCl یا NaOH از بین می رود. حلالیت زهر در KMnO4 و سایر اکسید کننده ها ضعیف می شود.

زهر زنبور عسل در برابر حرارت بسیار مقاوم است مثلا با نگهداری آن در دمای 100درجه ی سانتی گراد به مدت ده روز تغییری در خواص آن پدید نمی آید. همچنین این ماده در مقابل سرما هم مقاوم است زیرا در صورت منجمد شدن خواص خود را به مدت چندین سال حفظ می کند.

زهر زنبور را بايد در يخچال و در ظروف تيره رنگ نگهداري كرد . مدت زمان نگهداري نبايد از چند هفته بیشتر شود .