•رشد و تكامل از علوم پايه در طب اطفال است

•رشد اصولا به تغييرات در اندازه بدن (به طور كل يا قسمت هاي مختلف آن به تفكيك) اشاره دارد

• نمو یا تکامل مجموعه اي از تغييرات ناشي از عوامل زيست شناختي، محيطي و هيجاني در ساختار تفكر و رفتار كودك است كه در طول زمان رخ مي دهد رشد کیفی را نشان می دهد و شامل افزایش توانایی ها و مهارت در انجام اعمال حرکتی و تظاهرات اعمال ذهنی و حواس می باشد

 

عوامل موثر بر رشد و تکامل

 

الف ) صفات ارثي و ژنتيكي

عوامل ژنتيكي بر رشد و تكامل و به ويژه قد، وزن، تكامل اجتماعي و عقلاني و شخصيت موثر هستند

ب ) سن

ميزان رشد در زندگي جنيني از هر زمان ديگري بيشتر است

در سال اول زندگي نيز ميزان رشد زياد مي باشد و بعد از آن به هنگام بلوغ افزايش مي يابد

 

 

ج ) جنس

در حدود ده تا يازده سالگي قد و وزن دختران ناگهان افزايش مي يابد اين رشد مربوط به دوران بلوغ است

در پسران جهش رشد كمي ديرتر يعني در دوازده تا سيزده سالگي است

د ) تغذيه

وضعيت تغذيه پيش از زايمان و پس از آن بر رشد و تكامل اثر مي گذارد تاخير رشد از نشانه هاي سوء تغذيه است هنگامي كه وضع تغذيه كودك بهبود يابد وزن و قد او شروع به رشد مي كند(امروزه می دانیم ضریب هوشی کودکی که از شیر مادر محروم شود، ۸ درجه ؛ کودکی که با کمبود آهن روبه‌رو باشد، ۵ درجه و کودکی که با کمبود ید مواجه است، ۱۳درجه نسبت به آنها که از این غفلت‌ها مصون مانده‌اند، کمتر است.

 

ه ) محيط فيزيكي

برخورداري از نور آفتاب، تغذيه خوب، روشنائي و تهويه نيز بر رشد و تكامل اثر مي گذارد

و ) عوامل روانشناختي

عشق، تمايل به مراقبت و روابط مناسب بين والدين و كودك بر تكامل اجتماعي، عاطفي و هوشي كودكان اثر گذار است

ز ) آلودگي به عفونت ها و انگل ها

بعضي عفونت هاي مادر در دوران بارداري (مانند سرخجه و سيفيليس) بر رشد درون رحمي جنين اثر مي گذارد

عفونت هاي پس از زايمان (مانند اسهال و سرخك) رشد و تكامل كودك را به خصوص اگر سوء تغذيه هم در كار باشد كُند مي كند

انگل هاي روده اي با خوردن مقدار قابل ملاحظه اي ازمواد غذائي كودك مانع رشد و تكامل او مي شود.