نه!
مگر در قالب قیدها
مثلا نوعی هموار بودن در رفتار تابع
گاه قید اعمال شده واضح نیست (Implicit)
گاه آنقدر به اعمال قید عادت کرده ایم که آن را نمی بینیم
اهمیت حیاتی دارد که در هر فرایند مدل سازی قید هایی که حرکت از جزء به کل را ممکن کرده اند بشناسیم
انتزاع نه فقط در چارچوب مشاهدات که در چارچوب مجموعه مشاهدات و اندازه گیری ها و قیدها و فرضیات انجام می شود
مدل سازی و نظریه سیستم ها
تعامل محیط با پدیده مورد مطالعه از طریق تعدادی معدود کمیت قابل مشاهده و اندازه گیری
ورودی ها: کمیت های محیطی موثر در رفتار پدیده
خروجی ها: نحوه تاثیر پدیده بر محیط
نوعی فرض علیت بر این توصیف حاکم است
مدل سازی در مورد پدیده های غیر علی حرف نمی زند
آیا همواره می توان پدیده مورد مطالعه را از محیط جدا کرد؟
آیا همواره می توان تعامل پدیده مورد مطالعه و محیط را محدود به تعدادی ورودی و خروجی مشخص کرد؟
آیا همیشه همه عوامل موثر بر یک پدیده را می شناسیم؟
آیا همه عوامل موثر بر یک پدیده تحت کنترل ماست؟
آیا رابطه علی بین ورودی و خروجی ها قابل اثبات است؟
نایقینی و مدلسازی
مدل محاسباتی
تعدادی معادلات و روابط ریاضی که ارتباط بین ورودی و خروجی ها را بصورت کمی بیان می کند
با کمیت های نه تنها قابل مشاهده که قابل اندازه گیری سر و کار داریم
مدل توصیفی در مقابل مدل محاسباتی
سنت غالب در علوم شناختی مانند علوم انسانی، علوم اجتماعی، علوم پزشکی، و اقتصاد مدل سازی توصیفی بوده است
حرکت به سمت کمی سازی: فرصت ها و تهدیدها
مدل هایی با امکان توصیف کمی و کیفی در کنار هم وß نایقینی