3 نوع برخورد با پيش‌بيني آينده

چه نيازي به پيش‌بيني آينده وجود دارد؟ (آينده كه با گذشته فرق نمي‌كند!)

پيش‌بيني آينده خوب است؛ حيف كه غير ممكن است. (مگر نمي‌بينيد كه اكثر پيش‌بيني‌ها غلط از آب در مي‌آيد؟!)

آينده را با تمام قوا بايد پيش‌بيني كرد، حتا اگر پيش‌بيني‌ها غلط از آب درآيند!

بر شانه‌هاي غول!

اگر من مي‌توانم دوردست‌ها را ببينم براي اين است كه بر شانه‌هاي غول ايستاده‌ام.

ـ اسحق نيوتن

براي اين‌كه بتوانيم آينده‌هاي دور را ببينيم، بايد بر شانه‌هاي غولي به نام ”آينده‌پژوهي“ سوار شويم.

تعاريف آينده‌پژوهي ـ تعريف 1

آينده‌پژوهي (Futuring) شاخه‌اي از علم و فناوري است كه با كشف آينده و شكل‌بخشيدن به دنياي مطلوب فردا سروكار دارد.

علم است؛ چون مباني معرفتي و نظري دقيق و متدولوژي علمي دارد. و در دانش‌گاه‌هاي پيشرفته‌ي دنيا به‌عنوان يك رشته‌ي تحصيلي، آموزش داده مي‌شود.

فناوري است؛ چون بر پايه‌ي يك مجموعه از تكنيك‌هاي علمي استوار است و مي‌تواند در حل‌وفصل مسايل پيچيده‌ي جامعه، و هم‌چنين در ”ساختن آينده“ به‌‌كار آيد. آينده‌پژوهي در زمره‌ي ”فناوري‌هاي نرم“ قرار مي‌گيرد.

تعاريف آينده‌پژوهي ـ تعريف 2

آينده‌پژوهي يك فرايند تصميم‌گيريِ پيشدستانه است كه به توسعه‌ي فضاي طرح‌ريزي منجر مي‌شود. افق نگاه آن 10، 20 يا 30 سال آينده است، در حالي كه برنامه‌ريزي‌هاي متعارف به 1 تا 5 سال آينده نگاه مي‌كنند.

آينده‌پژوهي فرايندي است براي تصميم‌گيري‌هاي بهتر با نگاه به افق‌هاي دور.

آينده‌پژوهي در همه‌ي حوزه‌ها كاربرد دارد

هرچند آينده‌پژوهي مدرن در اتاق‌هاي فكرِ نظامي توسعه يافته است، اما در همه‌ي حوزه‌هاي زندگي اجتماعي و حتا زندگي فردي و خانوادگي كاربرد دارد.

آينده‌پژوهي اقتصادي

آينده‌پژوهي فرهنگي

آيند‌پژوهي اجتماعي

آينده‌پژوهي صنعتي

آينده‌پژوهيِ فناورنه (آينده‌پژوهي در زمينه‌ي فناوري)

آينده‌پژوهي آموزشي (آينده‌پژوهي در زمينه‌ي آموزش)

...

...

3 رويكرد اصلي در آينده‌پژوهي

1. آينده‌پژوهي اكتشافي1: با توجه به روندهاي فعلي، آينده ”مي‌تواند“ چگونه باشد؟

2. آينده‌پژوهي هنجاري (تجويزي)2: با توجه به اصول، ارزش‌ها و هنجارهاي ما، آينده ”بايد“ چگونه باشد؟

3. آينده‌پژوهي تصويرپرداز3: آينده‌هايي كه از تخيل افراد خلاق مي‌جوشد. ژول ورن و همه‌ي نويسندگان داستان‌هاي علمي ـ تخيلي در زمره‌ي آينده‌پژوهان تصويرپرداز قرار مي‌گيرند. آيا پيشرفت‌هاي امروز بشر، همان‌هايي نيستند كه ژول ورن در قرن نوزدهم تصوير كرده بود؟