قسمتی ازمتن پاورپوینت

1. نظامهای اقتصادی و روشهای بررسی آن

1. مبانی نظام اقتصاد سرمایه داری

1. مبانی نظام سوسیالیستی

1. مبانی نظری نظام اقتصاد اسلام

فصل اول

نظام اقتصادی و روشهای بررسی آن

تعریف نظام اقتصادی

دو واژه کلیدی در تعریف نظام اقتصادی نظام و اقتصاد است .

نظام : مجموعه عناصری است که میان آنها روابطی وجود داشته باشد و یا بتواند ایجاد شود و دارای هدف یا منظور باشد .

عناصر یک نظام : اجزایی هستند که خود قابل تقسیم نباشند و یا علاقه ای به تقسیم آن وجود نداشته باشد . در مرتبه اول مفهوم نظام دیگر بر جزء انطباق ندارد زیرا خود از اجزایی تشکیل نشده است تا بتواند از هماهنگی برخوردار باشد در مرتبه دوم که جزء قابل تقسیم به اجزاء است ، می توانیم جزء را نظام در نظر بگیریم در این صورت با زیر سیستم یا نظام فروتری روبه رو هستیم به این ترتیب نظام در برگیرنده زیر سیستمهایی است و در عین حال خود می تواند عنصری از یک سوپرسیستم یا فرانظام را نشکیل دهد .

ارتباط :ارتباطها پیوندهای میان اجزا هستند که رفتار آنها و در نتیجه رفتار کل سیستم را تحت تاثیر قرار میدهند و اینکه درجه پیچیدگی هر نظام با میزان پیوند میان اجزای آن رابطه مستقیم دارد هر چه پیوندها بیشتر باشد در نتیجه رفتارها و فعالیتها تحت تاثیر عوامل بیشتری قرار خواهند گرفت .

هدف یا منظور : هر نظام دارای هدف یا منظور است و یا هر دو . اهداف نظامهای موجود در طبیعت که به وسیله انسان ایجاد نشده اند در درون آنها تعبیه شده است . حال این ساختار با توجه به منظور انسان و دیدگاه او می تواند بی نظمی به حساب آید . از آنجا که اهداف نظامهای طبیعی همیشه موافق منظور انسان نیست ( اگر چه در جهان آفرینش با معنا و بجاست ) به عنوان بی نظمی شناخته می شوند یک نظام در صورتی دارای منظور است که در محیط خود و در جهت علایق انسان نقشهایی را که باید ، ایفا کند . نظامهای مصنوعی که به وسیله انسان ایجاد شده اند ، با منظورهای خاصی به وجود آمده اند بنابراین منظور یک نظام در ارتباط با خارج نظام و از دیدگاه انسان به وجود می آید .

اقتصاد: در میان تعریفهای بسیار زیاد و بحث برانگیزی که از اقتصاد شده است، دو تعریف معروف تر و متداول تر است. بااین حال هریک از این دو مانند سایر تعریفها بی اشکال نیست و ویژگی جامع و مانع بودن را ندارد. پس از اشاره به این دو تعریف رایج و اشکال وارد بر آنها، تعریفی ارائه میشود که برمبنای صحیحی استوار و به یک تعریف جامع و مانع نزدیکتر است.

_ تعریف اوّل اقتصاد را شامل مجموع تدبیرهایی میداند که میان نیازهای نامحدود انسانی و وسایل لازم محدود هماهنگی برقرار می سازد. به بیان دیگر اقتصاد، تخصیص بهینه ی منابع محدود برای نیازهای نامحدود است

صرف نظر از تردیدهایی که در مورد نامحدود بودن نیازهای انسانی وجود دارد و تفکیک نوع نیاز به نیازهای واقعی و کاذب، بسیاری از تصمیم های اقتصادی که مخصوصاً در نظام اقتصاد سرمایه داری گرفته میشود دراین تعریف نمیگنجد، زیرا درست برخلاف این تعریف، این تدبیرها ممکن است سبب کمیاب شدن کالا و عدم تخصیص بهینه ی منابع شود. در بازار انحصاری، انحصارگر،به رغم امکان استفاده از ظرفیت تولیدی و افزایش تولید کالا و کاهش هزینه ی سرانه، حجم تولید را محدود میکند ا سود خود را به حداکثر برساند. حداکثر کردن سود سیاستهای کارتلها را نیز در جهت محدود کردن عرضه تنظیم میکند. معدوم کردن قسمتی از محصولات کشاورزی، مورد دیگری از کمیاب کردن کالا به منظور تأمین سود مورد نظر برای تولیدکنندگان است. نابود کردن قهوه در برزیل از نمونه های بارز و مشهور این جریان است. از طرف دیگر تبلیغات بازرگانی به منظور افزایش تقاضا برای کالا و بالا بردن سود تولید کننده انجام میگیرد، ولی از آنجا که ایجاد کننده ی نیاز کاذب و یا وجود آورنده ی احساس نیازهای غیرکاذب است بااین تعریف سازگار نیست زیرا فاصله ی نیازهای انسان و وسایل محدود را بیشتر میکند

_تعریف دوّم اقتصاد را اصل عقلی و الگوی آنرا انسان اقتصادی معرفی میکند. بر اساس این تعریف، اقتصاد عبارت است از کوشش برای به دست آوردن حداکثر نتیجه ی ممکن با حداقل هزینه ی ممکن. دقیق تر اینکه اقتصاد کوششی برای کسب حداکثر نتیجه با وسایل معیّن و یا رسیدن به نتیجه ی معیّن با حداقل وسایل ممکن است. این تعریف که مفهوم کاملا کمّی دارد رفتار عقلانی انسان اقتصادی را تعیین میکند و در عین حال خالی از اشکال نیست.