از آن جا که در سرشماری ، تمام واحدهای جامعه باید شمارش شود ؛ این کار پرهزینه و وقت‌گیر خواهد بود. برای صرفه جویی در وقت و هزینه مجبوریم ، روش دیگری را به کار بریم .

عنصر : واحدی که درباره اش اطلاعات جمع آوری می شود و مبنای تحلیل را فراهم می سازد.

جمعیت : مجموعه افراد، اشیاء که یک یا چند صفت مشترک داشته باشند و یک جا در نظر گرفته شوند. در تحقیقی از دانشجويان دانشگاه صنعتي شریف ، جامعه آماري مورد نظر، دانشجويان آن دانشگاه مي باشند.

چهارچوب : فهرست اصلی واحدهای نمونه گیری است که نمونه از آن انتخاب
می شود.

متغیر : صفات منحصر به فرد عنصرهای یک جمعیت را توصیف می کند.

نمونه : زیرمجموعه ای از یک جمعیت است که برای استنباط ماهیت کل جمعیت انتخاب می شود.

معرف بودن نمونه : همه اعضای جمعیت شانس یکسان برای انتخاب شدن داشته باشند.

 

اهمیت و ضرورت نمونه گیری

پس از انتخاب موضوع تحقیق و بیان مسئله ٬ یکی از تصمیمات مهمی که در پیش روی هر پژوهشگری قرار دارد ، انتخاب نمونه است .نمونه ای که باید نماینده جامعه ای باشد که پژوهشگر قصد تعمیم یافته های تحقیق خود به آن جامعه را دارد.

اگر محقق پژوهش خود را بر تمامی افراد جامعه اجرا کند روش او سرشماری خواهد بود ، یعنی محقق باید تمامی افراد جامعه را تک تک مورد بررسی و آزمون قرار دهد.

اما چون اکثر پژوهشگران توان و زمان اجرای پژوهش بر کل جامعه را ندارند به همین دلیل پژوهش خود را محدود به نمونه کوچکی می سازند.

چرا باید از نمونه به جای بررسی کل جامعه استفاده کرد ؟

1 – نمونه از جمعیت سریعتر و ارزان تر مطالعه می شود .

2 – نتايج نمونه نسبت به تمام جمعيت اغلب از صحت بيشتري برخوردار است.

3 – موجب کاهش ناهماهنگی می شود .

نکته : اگر در نمونه گیری از مناسبات آماری صحیح استفاده شود ، امکان تعمیم نتایج و اطلاعات بدست آمده از مطالعه بر روی نمونه به جامعه اصلی وجود دارد.

نکته : تنها در موارد جمع آوری اطلاعات ملی ، دولت ها ناچارند تا اقدام به سرشماری کرده و تمام جامعه آماری مورد نظر را با مشخصات کامل بررسی نمایند .